Allergenen op zelfgebakken taarten: zo etiketteer je ze in NL

Welke 14 allergenen zijn er en waar zitten ze in banket?

Het zijn de stoffen uit bijlage II van Verordening (EU) nr. 1169/2011 die allergieën of intoleranties veroorzaken; in banket kunnen de meeste in het recept of in een samengesteld ingrediënt zitten.

Koop je een ingrediënt dat verpakt is (chocolade, vulling, glazuur, mix), lees dan altijd het etiket: de allergenen daarin komen in jouw taart terecht. De tabel zet de 14 groepen op een rij met de plekken waar ze in banket vaak voorkomen; het is geen gesloten lijst, dus check ook je leveranciers.

Bijlage II sluit een paar sterk bewerkte producten of specifieke afgeleiden uit, zoals bepaalde glucosestropen van tarwe; de volledige lijst met uitzonderingen staat in de verordening, gelinkt bij de bronnen.

Wat is het verschil tussen verpakt en onverpakt?

Een verpakt product heeft een volledig etiket met alle verplichte vermeldingen; een onverpakt product, zoals de taart in de vitrine, een stuk op de markt of een taart op bestelling, heeft dat niet, maar je moet de allergenen wel melden.

Verordening (EU) nr. 1169/2011 bepaalt de verplichte vermeldingen op het etiket, waaronder de allergenen uit bijlage II (art. 9, lid 1, onder c). Voor niet-voorverpakte levensmiddelen houdt artikel 44 alleen de verplichting voor allergenen in stand en laat het de lidstaten vrij te bepalen hoe de informatie wordt gegeven.

De Europese Commissie schrijft in haar mededeling uit 2017 over allergeneninformatie dat deze informatie bij onverpakte levensmiddelen niet uitsluitend op verzoek van de consument mag worden gegeven.

Wat vraagt de Nederlandse Warenwetregeling bij onverpakte levensmiddelen?

Je geeft op de verkoopplaats duidelijk aan waar de allergeneninformatie te vinden is en stelt die schriftelijk of elektronisch beschikbaar; mondeling mag alleen als je aan drie voorwaarden voldoet.

De Warenwetregeling allergeneninformatie niet-voorverpakte levensmiddelen geldt sinds 13 december 2014. De NVWA, de toezichthouder, verwijst voor de lijst van 14 allergenen naar Verordening 1169/2011 en noemt als voorbeelden van toepassing onder meer bakkers, slagers, groentewinkels, ijssalons en horeca.

De NVWA schrijft dat je de informatie anders moet geven dan op een etiket, bijvoorbeeld met schapkaartjes of een menukaart, dat de klant de informatie vóór de aankoop moet kunnen krijgen en dat je mondeling mag informeren zolang ergens staat dat klanten ernaar kunnen vragen.

• Aangeven waar de informatie te vinden is (art. 2): op elke plek waar je niet-voorverpakte levensmiddelen verkoopt, vermeld je duidelijk waar de allergeneninformatie beschikbaar is; bij meerdere verkooppunten in hetzelfde gebouw bij elk punt afzonderlijk.
• Schriftelijk of elektronisch beschikbaar: de informatie ligt op de verkoopplaats klaar en is vrij toegankelijk, begrijpelijk en duidelijk leesbaar.
• Mondeling als alternatief (art. 3): alleen als jij of je medewerker de informatie altijd juist en snel vóór de aankoop kan geven, de informatie altijd schriftelijk of elektronisch beschikbaar is voor personeel en NVWA en een goed zichtbare vermelding klanten vraagt zich tot het personeel te wenden.
• Op de markt of in de horeca: ook daar moet je klanten duidelijke informatie over allergenen geven, aldus Ondernemersplein van de overheid.
• Toezicht: de NVWA constateerde bij controles regelmatig dat de informatie ontbrak of niet klopte; een goede allergenenlijst op de verkoopplaats voorkomt boetes en gedoe.

Wat moet er op het etiket van een verpakte taart of koekjes?

De productnaam, de ingrediëntenlijst met benadrukte allergenen, de nettohoeveelheid, de houdbaarheidsdatum, bewaarcondities, naam en adres van de exploitant en, tenzij vrijgesteld, de voedingswaardevermelding.

De verplichte vermeldingen staan in artikel 9, lid 1, van Verordening (EU) nr. 1169/2011. Ze moeten gedrukt zijn met een x-hoogte van ten minste 1,2 mm (art. 13, lid 2) en, bij verpakkingen waarvan het grootste oppervlak kleiner is dan 80 cm², met ten minste 0,9 mm (art. 13, lid 3). Volgens Ondernemersplein moet deze informatie in het Nederlands op de verpakking staan.

Allergenen worden in de ingrediëntenlijst met een typografie benadrukt die ze duidelijk van de rest van de lijst onderscheidt (art. 21, lid 1, onder b), bijvoorbeeld vet of hoofdletters. Staat er geen ingrediëntenlijst, dan moet de vermelding beginnen met „bevat” gevolgd door het allergeen.

• Productnaam: „Wortelcake met roomkaas”, niet alleen „Oma's taart”.
• Ingrediëntenlijst: begint met „Ingrediënten” en loopt in aflopende volgorde van gewicht bij de bereiding; allergenen benadrukt.
• Nettohoeveelheid: in gram of kilogram bij vaste producten.
• Houdbaarheid: „ten minste houdbaar tot” of „te gebruiken tot” bij zeer bederfelijke producten, plus bewaarcondities indien nodig.
• Naam en adres van de verantwoordelijke exploitant.
• Voedingswaardevermelding: in principe verplicht, maar bijlage V, punt 19, stelt levensmiddelen, ook ambachtelijke, vrij die de fabrikant in kleine hoeveelheden rechtstreeks levert aan de eindverbruiker of aan lokale detailhandelszaken die rechtstreeks aan de eindverbruiker leveren. Die vrijstelling geldt niet voor allergenen.
• Online beschikbaar: alle verplichte etiketinformatie op een verpakte levensmiddelenverpakking moet volgens Ondernemersplein ook online beschikbaar zijn.

Wanneer mag je „kan sporen bevatten” op je etiket zetten?

Bij verpakte producten alleen op basis van een risicoanalyse, volgens de Beleidsregel allergenenetikettering uit voorzorg; het vervangt nooit de melding van allergenen die ingrediënt zijn.

Volgens het Voedingscentrum geldt sinds 1 januari 2026 de Beleidsregel allergenenetikettering uit voorzorg (Besluit van de staatssecretaris van VWS van 15 april 2025). Die richt zich op verpakte levensmiddelen: een waarschuwing hoort er alleen te staan als een reële kans bestaat dat een allergeen boven de referentiedosis komt, en mag niet als uit de risicoanalyse blijkt dat er geen besmetting of overschrijding is.

Voor de formulering noemt het Voedingscentrum twee toegestane varianten die hetzelfde betekenen: „Kan … bevatten” en „Niet geschikt voor mensen met een …-allergie”. Horeca, bakkers en markten vallen volgens het Voedingscentrum nog niet onder deze beleidsregel; zij moeten wel altijd kunnen zeggen welke van de 14 allergenen in een product zitten.

Gebruik de voorzorgsvermelding dus niet als vast patroon op al je producten. Werk je bijvoorbeeld met amandelen en bloem op dezelfde tafel zonder gescheiden gereedschap en schoonmaak tussendoor, documenteer dan het risico in je hygiëneplan.

Hoe voorkom je kruisbesmetting in een kleine keuken?

Door allergene ingrediënten in tijd en ruimte te scheiden, tussen bakbeurten goed schoon te maken en gereedschap, werkvlakken en opslag zorgvuldig te beheren.

Een thuiskeuken of kleine bakkerij heeft geen aparte lijnen, dus organisatie is je beste hulpmiddel. Deze maatregelen zijn gangbare hygiënepraktijk, geen specifieke wettelijke eisen voor allergenen, en horen bij je eigen voedselveiligheidssysteem.

• Bak eerst de recepten zónder het allergeen en bewaar de recepten mét het allergeen voor het einde, waarbij je alles schoonmaakt voor je opnieuw begint.
• Gebruik aparte gereedschappen, vormen en doeken, bij voorkeur in een andere kleur, voor elk hoofdallergeen (noten, gluten, melk).
• Bewaar allergene ingrediënten in afgesloten, gelabelde bakken en nooit boven ingrediënten zonder dat allergeen.
• Was je handen en wissel van schort als je van een recept met allergeen naar een recept zonder gaat.
• Reinig werkvlakken, mixer en spuitzak met water en afwasmiddel; alleen afvegen met een droge doek haalt allergene eiwitten niet weg.
• Lees elke keer opnieuw het etiket van chocolade, vulling en glazuur: fabrikanten passen recepten aan zonder het te melden.
• Houd per recept een fiche bij met ingrediënten en allergenen en werk die bij elke wissel van leverancier bij.

En als je verkoopt via Instagram, je webshop of op bestelling?

Dan moet de allergeneninformatie beschikbaar zijn voordat de klant de aankoop afrondt en opnieuw op het moment van levering.

Artikel 14 van Verordening (EU) nr. 1169/2011 vereist dat bij verkoop op afstand de verplichte vermeldingen beschikbaar zijn vóór het sluiten van de koop, op het verkoopmedium of via een ander duidelijk middel, en ook op het moment van levering.

Voor een taart op bestelling per bericht betekent dat: de klant ontvangt de allergenen vóór de betaling, in de beschrijving van het aanbod op je site, in je Instagram-catalogus of in de offerte. Voeg bij levering een kaartje of etiket op de doos toe.

• Zet de allergenen van elk product in de productbeschrijving online, niet alleen op een voorwaardenpagina.
• Vraag bij elke bestelling naar allergieën van de gasten en leg het schriftelijk vast.
• Voeg bij elke levering een etiket of kaartje met ingrediënten en benadrukte allergenen toe.
• Begin je thuis of wil je weten wat je moet regelen? Lees onze gids over zelfgebakken taarten legaal verkopen in Nederland.